www.milaan-nu.nl gebruikt cookies!

De websites van Stedenman gebruiken cookies (o.a. van Google) om content en advertenties te personaliseren, om functies voor social media te bieden en om ons websiteverkeer te analyseren. Ook delen we informatie over uw gebruik van onze site met onze partners voor social media, adverteren en analyse. Deze partners kunnen deze gegevens combineren met andere informatie die u aan ze heeft verstrekt of die ze hebben verzameld op basis van uw gebruik van hun services.

Klik op "Ja, ik ga akkoord!" om cookies te accepteren en de website volledig te gebruiken, of lees hier meer informatie voor een gedetailleerde beschrijving van de soorten cookies en te kiezen of u deze cookies wilt accepteren tijdens een bezoek aan deze site.
milaan-piazza-duomodom-milaanmilaan-parco-sempionemilaan-arce-pacemilaan-duomocastello-sforzesco-milaan

In de voetsporen van Da Vinci

Deze wandeling voert je langs de schitterende bezienswaardigheden van Milaan: het Teatro alla Scala, de Duomo, de Pinacoteca Ambrosiana, de Santa Maria delle Grazie en het Castello Sforzesco. Leidraad is Da Vinci's bijzondere erfenis in Milaan.

Onze wandeling door het Milaan van Da Vinci start aan de voet van het standbeeld van deze uomo universalis, op het Piazza della Scala. Da Vinci staat hier in volle glorie voor het wereldberoemde Teatro alla Scala. Da Vinci is vereeuwigd in marmer uit Carrara. Hij kijkt vrij streng, wellicht vanwege de aanwezigheid van vier leerlingen aan zijn voeten.

Milaan_Da-Vinci-beeld-Milaan.jpg

Standbeeld
Het idee om hier een beeld van Leonarda da Vinci te plaatsen kwam van de Accademia di Belle Arti in de wijk Brera. In 1856 opperden zij voor het eerst dat het in Toscane geboren genie een standbeeld moest krijgen in Milaan, de stad waar hij enige tijd woonde en werkte en waar hij een mooie erfenis heeft nagelaten. In eerste instantie werd er een wedstrijd uitgeschreven voor het beeld, dat een plek moest krijgen in het Palazzo di Brera.

Pietro Magni kwam als winnaar uit de bus, en aangezien men net op het moment van de prijsuitreiking klaar was met de herinrichting van het gebied rondom de Galleria Vittorio Emanuele, besloot men het beeld een plek te geven op het aan de galerij grenzende plein. Het duurde vanwege financiële tegenslag echter nog wel tot 1872 voor het beeld kon worden onthuld, in aanwezigheid van niemand minder dan koning Vittorio Emanuele II, tijdens de tweede nationale tentoonstelling.

Koepel Duomo
Da Vinci leidt ons vervolgens dwars door de Galleria naar de Duomo. Toen Leonardo eind vijftiende eeuw in Milaan aankwam, zaten alle knappe koppen (onder wie ook Bramante) gebogen over de uitdaging om de kerk van een koepel te voorzien. Da Vinci maakte een aantal schetsen voor deze koepel, maar uiteindelijk werd de Duomo nooit van een koepel voorzien. De schetsen zijn in het bezit van de Veneranda Fabbrica, de organisatie die al sinds 1387 verantwoordelijk is voor de gehele organisatie van de Duomo.

Milaan_Da-Vinci-Duomo-Milaan.jpg

Da Vinci woonde tijdens zijn werkzaamheden voor de Duomo in de Corte Vecchia, precies op de plek waar zich nu het Palazzo Reale bevindt, meteen rechts van de Duomo. Zo kon hij als hij een goede ingeving kreeg, meteen aan de slag om te kijken en te meten of zijn idee levensvatbaar was.

Santa Maria presso San Satiro
Niet ver van de Duomo ligt de Santa Maria presso San Satiro, een kleine kerk die je normaal gesproken wellicht zomaar voorbij zou wandelen. Ga nu echter naar binnen, kijk naar de apsis die voor je licht, zet een stap dichterbij en laat je verrassen…

Milaan_Santa-Maria-presso-San-Satiro.jpg

In 1478 werd Bramante, die net als Da Vinci werkzaam was aan het hof van de Sforza’s, gevraagd voor een plan voor de reconstructie van de kerk. Er was echter geen plaats om de kerk zelf uit te breiden; alle aanpassingen moesten binnen de bestaande muren gebeuren. Bramante was echter niet voor één gat te vangen en besloot dan maar de illusie van een apsis te creëren. Deze trompe l’oeil is waarschijnlijk door Da Vinci bewonderd en wellicht heeft Leonardo zelfs geholpen bij het plan. Zijn naam duikt in elk geval op in de registers van de broederschap van de Santa Maria presso San Satiro.

Biblioteca Ambrosiana
Even verderop vind je een van de hoogtepunten van de wandelroute, de Biblioteca Ambrosiana. Deze bibliotheek heeft een collectie van meer dan 75.000 boeken, waaronder 1750 schetsen uit de Codex Atlanticus van Leonardo da Vinci!

Milaan_Codex-Atlanticus.jpg

In hetzelfde gebouw is de Pinacoteca Ambrosiana gevestigd, een van de belangrijkste musea van Milaan. De Pinacoteca werd in 1618 geopend. Het was een idee van Federico Borromeo, die een schilderijenmuseum wilde openen als onderdeel van een groot cultureel project in Milaan, dat ook de Accademia del Disegno (kunstacademie) omvatte. Het museum was allereerst een inspiratiebron voor de jonge kunstenaars die aan de Accademia studeerden.

In de collectie van de Pinacoteca Ambrosiana onder andere de schets voor de School van Athene van Rafaël, die de gezichten van collega-kunstenaars gebruikte voor de filosofen. Leonardo da Vinci heeft model gestaan voor het gezicht van Aristoteles. Daarnaast vind je hier ‘Portret van een musicus’, het enige schilderstuk op hout uit de Milanese periode van Da Vinci.

TIP! Een bezoek aan de Biblioteca Ambrosiana is de komende tijd extra bijzonder! Samen met de Santa Maria delle Grazie heeft de bibliotheek zich eraan gewaagd om de meer dan duizend pagina's vol schetsen en aantekeningen van Leonardo da Vinci te tonen aan het publiek, met een tentoonstelling die elke drie maanden van thema wisselt. In een tijdsbestek van zo'n zes jaar tonen ze afwisselend de geniale ingevingen van de uomo universalis Da Vinci. Een zeer ambitieus project, zeer zeker de moeite waard!

Achter de Pinacoteca Ambrosiana wacht de leukste Da Vinci-spot voor kinderen. In het Museo della Scienza e Tecnologia, het Museum voor Wetenschap en Technologie (aan de Via San Vittore 21), vind je onder andere de door Leonardo da Vinci ontworpen machines en apparaten, die zijn nagebouwd aan de hand van zijn schetsen. Zouden ze echt werken?

Milaan_Museo-della-Scienza-e-Tecnologia.jpg

Castello Sforzesco
De volgende stop op onze route is het Castello Sforzesco. Dit castello werd in 1368 door de Visconti’s gebouwd als Castello di Porta Giovia en later in opdracht van de Sforza’s verfraaid en verbouwd tot een schitterend renaissancepaleis. Onder Francesco Sforza en zijn zoon Lodovico il Moro bood het Castello plaats aan een van de meest beroemde hoven van de renaissance, waar Leonardo da Vinci net als Bramante kind aan huis was.

Daarna, tijdens de regering van de Spanjaarden en de Oostenrijkers, raakte het castello in verval en kreeg het zijn oorspronkelijke militaire functie weer terug. Het werd uiteindelijk door Luca Beltrami van de sloop gered. Hij restaureerde het kasteel en verbouwde het tot een belangrijk centrum voor musea, de Musei Civici, die nog altijd in het kasteel gehuisvest zijn. Tot de collectie behoort onder meer een niet-voltooid beeld van Michelangelo.

De middelste toren aan de voorzijde van het kasteel, de Filarete-toren, werd in 1521 verwoest toen het buskruit dat er was opgeslagen explodeerde. De toren werd opnieuw opgebouwd door Beltrami. In de kleine toren linksachter, de Torre Castellana, had Lodovico il Moro zijn schatkamer ondergebracht. Die werd ‘bewaakt’ door Argus, die bij de ingang van de Sala del Tesoro staat afgebeeld op een fresco van Bramante.

Da Vinci werkte voor de Sforza’s in eerste instantie als militair en civiel architect. Pas later vervulde hij voor het hof ook de functie van kunstenaar. Hij beschilderde bijvoorbeeld het plafond van de Sala delle Asse (Zaal van de Houten Panelen), met schitterende fresco’s.

Wat maar weinig mensen weten, is dat de bibliotheek van het Castello Sforzesco een belangrijk manuscript van Da Vinci in huis heeft, de Codice Trivulziano. Dit is een verzameling van tekeningen en teksten die grotendeels over militaire en religieuze architectuur gaan, door Da Vinci opgetekend tussen 1478 en 1490. De codex is hard aan restauratie toe en daardoor in principe niet in te zien.

Milaan_Codice-Trivulziano.jpg

Het Merill Lynch Art Conservation Project, een initiatief van de Bank of America, wil de restauratie van de Codice Trivulziano financieren en alle schetsen en teksten digitaliseren. Hopelijk kunnen we dus over niet al te lange tijd met eigen ogen de bijzondere aantekeningen van Da Vinci bewonderen.

Een kijkje in Leonardo’s denkwereld krijg je nu alvast in het Museo d’Arte e Scienza (Via Quintino Sella 4 / Piazza Castello). Hier zijn twee permanente tentoonstellingen te zien met Da Vinci in de hoofdrol. De eerste tentoonstelling is helemaal gewijd aan Da Vinci als inwoner van Milaan, met onder andere schetsen van zijn oorlogstuig en wapens, een plattegrond waarop al zijn activiteiten in de stad zijn ingetekend en veel informatie over zijn Laatste Avondmaal.

De andere expositie gaat over Da Vinci’s principes van de schilderkunst. Hierbij staan zijn eigen werken natuurlijk centraal. Aan de hand van zijn schilderingen word je ingewijd in het tekenen van schaduwen, het perspectief en de juiste verhoudingen. Meer informatie over beide tentoonstellingen vind je op de speciale website.

Laatste Avondmaal
Het bekendste werk van Da Vinci in Milaan is natuurlijk het Laatste Avondmaal, in de refter van het klooster van de Santa Maria delle Grazie. Da Vinci schilderde zijn meesterwerk in opdracht van Lodovico il Moro.

Milaan_Laatste-Avondmaal.jpeg

Het Laatste Avondmaal is overigens geen fresco, maar een temperaschildering. Deze techniek liet veel meer ruimte voor de subtiele nuances die Da Vinci nastreefde, maar heeft als nadeel dat het veel minder goed de tand des tijds doorstaat. Zeker in de refter van het klooster, dat tijdens het bewind van Napoleon werd gebruikt als stal. In 1943 werd het klooster zwaar beschadigd tijdens een bombardement. De schildering werd grotendeels beschermd door zandzakken en bleef wonder boven wonder behouden.

Desondanks heeft de methode die Da Vinci heeft gebruikt ervoor gezorgd dat het schilderij er erg vervallen uit ziet. In 1550 noemde Vasari, Florentijns kunstenaar en biograaf van de grote kunstenaars uit de renaissance, het werk al ‘een duizelingwekkende vlek’. Hij beschouwde het toen al als een verloren werk. Ondanks talloze restauraties zullen we Da Vinci's originele kunstwerk nooit meer zo zien schitteren als hij het zag...

Er is vaak geprobeerd om het Laatste Avondmaal te restaureren, voor het eerst in 1726, maar de schade werd vaak alleen maar groter. De zevende en laatste restauratie is voltooid in het voorjaar van 1999. Om het schilderij nog enigszins te behoeden voor negatieve invloeden, mag je als bezoeker slechts een kwartier naar de gezichten van Judas en de apostelen turen.

Milaan_paard-Da-Vinci.jpg

Buiten het centrum ten slotte, bij het San Siro stadion, staat een enorm paard, dat ooit is ontworpen door Leonardo da Vinci. Helaas heeft Leonardo zijn ontwerp zelf nooit anders gezien dan op papier. Zijn droompaard staat pas sinds 1999 tussen het voetbalstadion en het hippodroom van Milaan, als eerbetoon aan zijn bijzonder geniale ontwerp.

Reageer op dit artikel
Mail de redactie
Share dit artikel op Facebook!
Tweet dit artikel op Twitter!
Deel dit artikel!


Milano City

Mooie hyperlapse video van Milaan